Rozwój psychoruchowy małych dzieci.

Różnice w rozwoju ruchowym (siadanie i chodzenie)

Opanowanie siadania bez podparcia u jed­nych niemowląt można zaobserwować już w 5 miesiącu życia, u innych dopiero w 8—9 miesiącu życia. Opóźnione siada­nie spowodowane jest różnymi przyczyna­mi. Każda dłużej trwająca choroba zmu­szająca niemowlę do leżenia (np. po zało­żeniu poduszki Frejki z powodu zwich­nięcia stawu biodrowego) opóźnia czas siadania. Osłabienie siły i napięcia mięśni, spowodowane krzywicą lub innymi stana­mi chorobowymi jak np. pierwotne choro­by mięśni, także opóźniają siadanie. Podo­bny wpływ na opóźnienie siadania ma opóźnienie rozwoju umysłowego lub uszkodzenie mózgu. W niektórych rodzi­nach dzieci zaczynają siadać bardzo wcze­śnie, w innych zaś późno. Niemowlęta urodzone z małą wagą ciała, w tym także wcześniaki, mają wolniejszy rozwój czyn­ności motorycznych, można to zauważyć jeszcze w okresie przedszkolnym. Oprócz wiotkości mięśni także wzmożone ich na­pięcie, jak to występuje w mózgowym porażeniu dziecięcym, opóźnia chodzenie.

Dziecko może w zakresie jednych cech wykazywać roz­wój przeciętny, a w zakresie innych opóź­niony bądź przyspieszony, i wówczas mó­wimy o rozwoju nieharmonijnym, polega­jącym na częściowym przyspieszeniu, przy jednoczesnym częściowym opóźnieniu tempa rozwoju. Tempo rozwoju oznacza różne przyrosty danej cechy (np. długości ciała), przypadające na określoną jedno­stkę czasu (np. w ciągu roku). Rytm (ryt­miczność) rozwoju określa natomiast róż­ne tempo rozwoju, jakie występuje w po

szczególnych okresach rozwoju osobni­czego. Zatem poziom rozwoju dziecka mo­że być przeciętny, niższy lub wyższy. Gdy wahania są niewielkie, mówimy o indywi­dualnych różnicach poszczególnych dzie­ci, a gdy wahania są duże, mówimy o za­burzeniach tempa i rytmu procesu roz­wojowego. W zakresie rozwoju fizyczne­go, analizując cechy somatyczne (wagę ciała, wzrost, obwód głowy), zwracamy uwagę na wartości przeciętne tych cech oraz na wartości mieszczące się w grani­cach szerokiej normy (zakres normy). W zakresie rozwoju psychomotorycznego nieduże indywidualne różnice w granicach 2—3 miesięcy również mieszczą się jesz­cze w normie. Dotyczy to także rozwoju umysłowego.

Różnice w rozwoju niemowląt i małych dzieci

Dzieci różnią się nie tylko indywidualnymi cechami charakteru, temperamentu i wy­glądu zewnętrznego, ale w różny sposób przebiega także ogólne tempo oraz rytm ich rozwoju. Tempo i rytm rozwoju infor­mują o dynamice rozwoju dziecka na tle grupy rówieśniczej danej populacji. Tem­po rozwoju dziecka może być niejednako­we w poszczególnych sferach rozwoju (np. w zakresie rozwoju fizycznego, czy też umysłowego), i wtedy mówimy o różni­cach w rytmie rozwojowym.

Uzębienie mleczne ustala się w pełnym zakresie 20 zębów. W związku z tym zmienia się sposób żywienia dziecka, stopniowo odchodzi się od pokarmów papkowatych, a przechodzi się na pokarmy stałe.

Niepohamowana ciekawość i poznawanie wszystkiego, co znajduje się w otoczeniu, niesie wiele zagrożeń, do których najczęś­ciej zalicza się: zatrucia związkami chemi­cznymi i lekami, oparzenia, urazy oraz nieszczęśliwe wypadki.

Wiek małego dziecka sprzyja rozszerzaniu się chorób na skutek kontaktów z doros­łymi oraz z innymi dziećmi z sąsiedztwa, zwłaszcza w trakcie zabawy, lub też włą­czeniu w grupy dziecięce, np. w żłobku, co jest powodem zapadania na ostre choroby zakaźne wieku dziecięcego (odrą, ospa wietrzna, różyczka), jak również na inne choroby wirusowe i bakteryjne. Pod ko­niec 3 roku życia dziecko powinno już opanować świadome oddawanie moczu i kału pod wpływem systematycznego przyzwyczajania go do opanowania tych czynności.